Alles ziet er alleen maar uit als een ding: Neil Theise - Mijmeringen en Meditaties
- filipvk
- 8 uur geleden
- 4 minuten om te lezen
Beste vrienden,
Zoals beloofd in de vorige post begin ik in de reeks Mijmeringen en Meditaties met het voorstellen van een aantal bijzondere wetenschappers en filosofen wiens werk bijzondere perspectieven opent voor een mogelijk nieuw begrip van wat de wereld eigenlijk is, en wat wij eigenlijk zijn.
Al deze buitengewone wetenschapsmensen en denkers die ik aan het woord zal laten komen tot gelijkaardige conclusies, inzichten die ons wereldbeeld ingrijpend zullen wijzigen in de komende decennia.
De begeleidende teksten zal ik kort houden: de lezingen en interviews spreken goeddeels voor zichzelf. De meeste zullen in het Engels zijn, maar in de instellingen van je YouTube speler kun je automatische ondertiteling en vertaling inschakelen als je moeite hebt met het Engels. In deze eerdere blogpost zie je onderaan uitgelegd hoe dat moet.
Als eerste laat ik Neil Theise aan het woord.
Neil Theise is arts, leverpatholoog, stamcel-onderzoeker, en professor pathologie en geneeskunde aan NYU Grossman School of Medicine in New York. Hij is ook een levenslang student van Zen meditatie, én een praktiserend Jood met een interesse in de mystieke tradities van de hele wereld, én een (wetenschap)filosoof.
Een buitengewoon boeiend iemand om aan het woord te laten dus!
Neil vertelt in dit fascinerende interview op het platform van Science and Nonduality over de weg die hij heeft afgelegd in zijn onderzoek, en hoe hij vanuit zijn werk als stamcel-onderzoeker is gaan nadenken over complexiteit en emergentie (dingen waar filosoof Daniel Schmachtenberger al buitengewoon fascinerende dingen over vertelde in de Mijmering ‘De belangrijkste 25 minuten van je leven’.
Vanaf minuut 10:30 begint Neil duidelijk te maken hoe alles wat we als een ‘ding’ waarnemen, op een onderliggend niveau kan gezien worden als een emergent en zelforganiserend proces van een set kleinere ‘dingen’, die op zich weer kunnen gezien worden als emergente en zelforganiserende processen van nóg kleinere dingen, en zo verder ad infinitum. Een mens is een emergent proces van cellen, die elk op zich zélf een emergent proces zijn van moleculen, die een emergent proces zijn van atomen, die een emergent proces zijn van elementaire deeltjes. (Zie ook Walkie-Talkie nummer vijf, zes en zeven)
Vanaf minuut 15:30 trekt Neil dat gegeven nog verder door: Waaruit ontstaan die allerkleinste deeltjes? Op de kleinst mogelijk schaal, zien we dat alles ontstaat vanuit het ‘quantum-schuim’ dat op zich weer opborrelt uit het quantum-vacuum, het niets dat niet leeg is maar tjokvol energie. En dan volgt als onvermijdelijke vraag: waar komt dat quantum veld uit voort?
Neil Theise is door zijn research het bewustzijn zélf gaan zien als de grond van alles wat is, net als de vaders van quantum fysica Niels Bohr, Max Planck en Werner Heisenberg. Een idee dat ook al opdoemt in het werk van Westerse filosofen als Plato, Spinoza, Kant en Hegel, maar ook in de Oosterse tradities als Vedanta en Shaivisme. In hedendaagse filosofie en wetenschap wordt die stelling ‘idealisme’ genoemd.
Vanuit het perspectief van het idealisme is bewustzijn is niet iets wat gaandeweg ontstaat als bijproduct van tijdruimte, fysica en biologie, het is andersom. Tijdruimte en fysica zélf ontstaan vanuit de differentiatie of dissociatie van het oorspronkelijke éne bewustzijn in subject en object. En guess what: ook ons eigen individueel bewustzijn is onlosmakelijk één met dat oorspronkelijke gewaarzijn dat alles heeft voortgebracht wat we ‘werkelijkheid’ noemen.
En wat dan nog, zou je kunnen vragen. Zelfs als dat waar is, wat heb ik eraan om zoiets te weten? De rekeningen moeten betaald worden, ik moet zien dat de kinderen hun huiswerk maken, en wat niet al.
Als je je die vraag stelt, is dat heel begrijpelijk, maar geeft dat ook aan dat je nog niet helemaal hebt begrepen wat de implicaties van dit perspectief zijn, zoals het bekende dictum van fysicus Niels Bohr “als quantum fysica je niet grondig geshockeerd heeft, heb je het nog niet echt begrepen”.
Maar dat is niet erg, want ik zal er nog vaak op terugkomen. We hebben tijd. Laten we niet overhaast in een paradigma-wissel duiken die de grootste is sinds we hebben geleerd dat de Aarde om de Zon draait, in plaats van andersom.
We zullen hier steeds weer op terugkomen, omdat het een besef is dat even diepgaand en verreikend als eenvoudig is.
Deze stelling en varianten hierop (zoals het ‘duaal-aspect monisme’), die natuurlijk nog bijzonder controversieel zijn, hebben een groeiend aantal ‘aanhangers’ in de wetenschappelijke en filosofische gemeenschap. Wordt vervolgd, want dit ‘idealisme’ wordt een hoofdrolspeler in deze Mijmeringen.
Geniet alvast van dit buitengewoon boeiende interview met een briljant en innemend en bescheiden denker, die op een bijzondere manier in een luttel half uurtje deze hele redenering helder en toegankelijk opbouwt.
Bedankt om te lezen en te kijken, en tot de volgende aflevering,
Het ga jullie goed,
Filip
