De klimaat speech die we waarschijnlijk nooit gaan horen - A Biosphere Project Blog
Beste vrienden,
Enkele weken geleden was het ‘Climate Week’ in New York City, en afgelopen zondag 11 oktober was er een klimaatmars in Brussel waar naar schatting zo’n 60.000 mensen aan deelgenomen hebben.
Na de zomer die record hittegolven, droogte, overstromingen en andere extreme weerfenomenen bracht in grote delen van de wereld, is het zeker nodig om aandacht te houden op de gevolgen van de klimaatcrisis (of liever: biosfeercrisis). Die gevolgen worden overal ter wereld steeds voelbaarder, met dramatische gevolgen. En nu die zomer weer achter ons ligt, is de verleiding groot om het doorstane leed weer te vergeten, en over te gaan tot de orde van de dag. Vergetelheid wordt hoe langer hoe meer een bondgenoot van onze (oppervlakkige) gemoedsrust. Daarom zijn evenementen en marsen zoals deze heel erg nodig om de aandacht gaande te houden voor deze existentiële crisis die steeds intenser zal worden.
Maar tegelijk ontbreekt er iets op nagenoeg al deze evenementen, en in de ruimere maatschappelijke dialoog daarrond (voor zover die er al is)..
Tijdens de klimaatmarsen en conferenties en ‘klimaatweken’ wordt er steevast gevraagd om ingrijpende ‘klimaat-maatregelen’ en ‘oplossingen’.
Wat die maatregelen dan moeten zijn wordt minder vaak gespecificeerd. En daar zijn goede redenen voor: de maatregelen die eigenlijk nodig zijn, worden niet haalbaar geacht of als te radicaal weggezet, en voor de politieke verantwoordelijken zijn ze al helemaal onbespreekbaar. Die politieke klasse is als de dood dat als ze écht de maatregelen zouden nemen die nodig zijn, ze geen enkele verkiezing heelhuids zouden doorkomen, en ook alle steun van hun achterban en donors in financiële belangengroepen en bedrijfsleven zouden kwijtraken.
Daarom zegt geen enkel politicus of regeringsleider ooit écht waar het op staat.
Dat gegeven zette Nate Hagens ertoe aan om een denkoefening te doen (of een verbeelding-oefening, zo je wil, met een knipoog naar Rob Hopkins).
Hij heeft de toespraak geschreven en opgenomen die we nooit gaan horen van een echt regeringsleider - wél van de fictieve staatsleider die Nate Hagens hier speelt. Hij heeft voor de gelegenheid zelfs een stropdas en kostuum aangedaan, niet echt zijn gebruikelijke outfit, om er meer als een staatsman uit te zien. Hij speelt een toneeltje, met andere woorden, maar wel één dat er heel erg toe doet: wat is onze situatie nu écht, en waarom zeggen onze regeringsleiders ons nooit waar het op staat en wat we moeten doen?
Nate Hagens is één van de voornaamste denkers over de ‘meta-crisis’, de convergentie van al de crisissen die onze tijd kenmerken en waarvan de klimaatcrisis maar één is. Ik heb hem al aan het woord gelaten in een paar blogposts, met name in ‘De Grote vereenvoudiging’, een twee uur durende synthese van zijn research inzake alle aspecten van de meta-crisis, en dan vooral wat energie betreft. De energie kwestie is altijd al één van zijn stokpaardjes geweest, en hij heeft behoorlijk wat expertise opgebouwd in dat domein.
Nate Hagens (Nathan John Hagens) is mede-oprichter en voorzitter van het Institute for The Study Of Energy And Our Future, een Amerikaanse non-profit wiens naam al vertelt wat het doet. Hij is ook de auteur van de podcast ‘The Great Simplification’, waar hij al jaren de knappe koppen der Aarde interviewt over heel uiteenlopende aspecten van de meta-crisis, oftewel het samenkomen van heel veel crisissen in onze menselijke samenleving met de crisissen in de levende ecosystemen waar onze samenleving een deel van is.
Nate is ook auteur van een tweede podcast op YouTube, ‘Frankly’. Hij is co-auteur van de boeken ‘Reality Blind: Integrating the Systems Science Underpinning Our Collective Futures, Vol. 1’, en ‘The Bottlenecks of the 21st Century,’
In een vorig leven was Nate Hagens werkzaam in academia en in de financiële wereld van Wall Street, maar sinds 2003 heeft hij al zijn aandacht verlegd naar een systeem-theoretische benadering van wat de ‘meta-crisis’ wordt genoemd: de optelsom van alle crisissen die ons systeem en onze mondiale samenleving bedreigen, zoals de ecologische crisissen; de economische, financiële en politieke instabiliteit; nieuwe en nog onvoorspelbare factoren zoals A.I.; de hernieuwde wapenwedloop; massale migratie door klimaatverandering; de onhoudbare opeenstapeling van schulden in een financieel systeem dat eigenlijk een veredeld pyramidespel is, enzovoort enzoverder.
Zijn ervaring in academia en de financiële wereld, gekoppeld aan zijn jarenlange research voor The Great Simplification en de honderden interviews die hij heeft gehad met ’s werelds experts in de relevante domeinen, maken dat Nate Hagens uitermate goed geplaatst is om een synthese te geven van onze huidige situatie, en vooral ook te verduidelijken waarom onze huidige denkmodellen ons absoluut niet gaan helpen om het tij te doen keren.
In deze fictieve speech somt hij nog eens in een 15-tal minuten op waarom het zo moeilijk is een antwoord te bieden op de uitdagingen van de meta-crisis. Hoe zou het zijn als een regeringsleider eens écht zou zeggen waar het op staat?
Ik zal hier geen samenvatting geven van deze 15 minuten, die op zich al als een samenvatting kunnen beschouwd worden van De Grote Vereenvoudiging.
Laat ik enkel zeggen dat hij het heeft over de kwestie van fossiele brandstoffen, en hoe die onze ‘beschaving’ en de moderniteit hebben aangejaagd, alsook hoe we dat ondergrondse kapitaal in record tempo aan het opgebruiken zijn (met geen vervanger in zicht). Hij heeft het over de CO2 kwestie, maar geeft ook aan hoe die maar een deel van het probleem is, en misschien niet eens het belangrijkste of ergste deel (zoals Richard Heinberg, die andere energie expert, ook aangaf in het essay ‘Waarom de klimaatcrisis niet ons grootste ecologische probleem is, en waarom technologie ons niet zal redden’.)
En hij geeft ootmoedig toe dat er geen simpele enkelvoudige oplossing is voor deze uitdaging, die onze wereld voorgoed en onherkenbaar zal veranderen: alles zal anders moeten.
Dit geeft ook aan dat we de transformatie of de ‘oplossingen’ niet moeten verwachten van ons huidige politieke systeem, dat onlosmakelijk verbonden is met het economische systeem dat zo moet veranderen.
Om een idee te geven hoe ver die transformatie zal moeten gaan zal ik de komende maanden in deze blog een paar economen aan het woord laten die een beeld schetsen van wat er nodig zal zijn op economisch vlak om een transitie naar een ecologische samenleving mogelijk te maken. En als je die 'ecologische economen' hoort, begrijp je waarom geen enkel regeringsleider momenteel zegt waar het op staat, en geen enkel politicus nu de ‘klimaatspeech’ geeft die we eigenlijk zouden moeten horen. Met uitzondering dus van Nate Hagens, in deze fictieve toespraak tot de wereld!
Zodus, without further ado, staatsman Nate Hagens met zijn ’State of the World Address’, oftewel de klimaatspeech die we waarschijnlijk nooit zullen horen.
Bedankt voor het lezen en kijken, en tot de volgende aflevering,
Het ga jullie goed,
Filip
